Ann Maes over psychologische hulp na kanker

Breed aanbod aan hulp

Kanker is een ingrijpende ziekte en de behandeling ervan vergt veel van de patiënt. Voor mensen die een kankerbehandeling achter de rug hebben, is het niet eenvoudig om de draad van het "gewone" leven zomaar weer op te nemen. De volgende initiatieven kunnen hulp en steun bieden:

De zelfhulpgroep Wistik organiseert eenmaal per jaar een herbronningsweek in Kapelle-op-den-Bos. De volgende editie vindt plaats van maandag 13 t.e.m. vrijdag 17 oktober 2008. Info: Mevr. Gerd Koyen, Desmedtstraat 58, 2322 Minderhout, tel. 03/314.10.11, fax 03/314.13.36, e-mail: info@wistik.be, www.wistik.be.
Bij de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) kunt u onder meer terecht voor relaxatiesessies, infosessies en gespreksgroepen. U vindt hier ons volledige activiteitenaanbod.
Heel wat ziekenhuizen bieden programma's voor oncologische revalidatie. Informeer bij uw behandelende arts of in uw ziekenhuis welk aanbod er is in uw regio.
Het centrum voor algemeen welzijnswerk (CAW) in uw regio kan u helpen met informatie, advies, opvang, praktische hulp, crisishulp en begeleiding. U vindt alle adressen op www.caw.be.
Voor begeleiding kunt u ook aankloppen bij een centrum voor geestelijke gezondheidszorg (CGGZ). Zie www.fdgg.be.

Schrijf ons!

Stuur uw reactie op artikels uit Leven naar brievenbus@tegenkanker.be, de lezersrubriek van het tijdschrift. We nemen uw brief mogelijk op in het volgende nummer.

Leven

Tekst: Carla Rosseels, uit Leven 39, juli 2008

In 2001 werd Ann ziek. Vandaag is het 2008. Zeven jaar later. 'Een cyclus', zegt Ann. Ann gebruikt graag beelden en metaforen om haar ziekte en genezing te beschrijven. 'In het woord kanker hoor je ook het woord anker', zegt ze. 'Zo heb ik mijn ziekte ervaren. Als een anker dat mij heeft doen stilstaan, dat mij tegenhield om mijn leven te leven. Ik voel dat het nu tijd is om het anker te lichten en opnieuw verder te varen.'

Vuur gedoofd

Ann Maes was de gedreven directrice van de basisschool Ter Bunen in Oedelem toen ze in 2001 te horen kreeg dat ze aan lymfeklierkanker leed. 'Ik heb altijd ontzettend hard gewerkt', vertelt Ann. 'Op mijn 26ste werd ik directrice, op mijn 29ste had ik vier zonen. Ons gezin, het huishouden, de school… ik was altijd bezig, had een enorme dynamiek, deed dit alles ook met hart en ziel. Tenminste, tot vijf jaar voor ik ziek werd. Achteraf gezien was mijn vuur die laatste vijf jaar aan het uitdoven. Ik was altijd erg betrokken bij het wel en wee van de leerkrachten en de kinderen. Ik was vaak een luisterend oor, aanwezig in de "wandelgangen"... Maar die laatste vijf jaar werd ik als het ware weggezogen van de basis: vergaderingen op alle niveaus, al dat papierwerk dat we opgelegd kregen en daarbovenop nog de realisatie van een groot schoolbouwproject.'
'De stress en het feit dat ik almaar minder voeling had met het belangrijkste van de school - de kinderen in ontwikkeling - maakten me ongelukkig. Ik kreeg allerlei gezondheidskwalen, maar negeerde ze. Toen ik in 2001 mijn diagnose kreeg en met chemotherapie van start ging, voelde ik me in een put zakken. Mensen zeiden wel eens: "Je moet een berg over". Maar voor mij voelde kanker als een put, waar je bij elke chemokuur dieper in wegzakt, tot je op de bodem zit en niks meer kan. Na de bestraling kon ik geen fles meer openen of kreeg ik het steeltje niet meer los van een tomaat. Dat was augustus 2001.'

Thuiskomen bij mezelf

'In september vertelde iemand mij over de herbronningsweek van Wistik (zie kader, red.), een organisatie die aanvullende hulp biedt bij kanker. Ik zag het niet zitten om te gaan. Ik dacht dat ik de kracht niet had. Maar uiteindelijk deed ik het toch. Als een sukkel stapte ik de trein op. Ik moest wildvreemde mensen vragen om mijn koffer op te tillen en de trap op te dragen. Zo kwam ik bij Wistik in Koningsteen aan. Toen gebeurde er iets bijzonders. Het was als een poort die zich opende naar een ruimte waarvan ik het bestaan niet kende. Voor het eerst kwam ik thuis bij mezelf en ontdekte ik mijn eigen gevoelens: angst, verdriet, pijn, woede. Tijdens mijn behandeling had ik me altijd sterk gehouden: het huishouden gedaan, tussendoor ook nog naar school, ik kon dat allemaal niet loslaten en deed me beter voor dan ik me voelde. Nu hoefde dat niet meer. Een diep tranendal, mijn eerste loslaten. Mijn rouwproces kwam op gang. Verdriet omwille van mijn beperkingen na het ziek zijn, woede omdat ik mijn job niet meer kon doen, schuldgevoel omdat ik niet naar de signalen van mijn lichaam had geluisterd, angst om te hervallen. Het mocht er allemaal zijn, ik mocht het uiten, in het bijzijn van lotgenoten, en warm gedragen door de begeleidsters.'
'Dat was een echte herademing', zegt Ann. 'Net als de enorme ruime waaier van activiteiten die we bij Wistik kregen aangereikt. Relaxatie, meditatie, intuïtief tekenen, visualisatie, dans, massage... Dat was allemaal nieuw voor mij. Ik was gewend om te denken en met mijn hoofd aan de slag te gaan. Nu leerde ik gevoelens uiten en voeling krijgen met mijn hart, mijn intuïtie. Ik maakte contact met mijn essentie, met mijn authentieke kracht. Vooral visualisatie en de beelden die dan in mij opkwamen… dat alles heeft een echte ommekeer teweeggebracht. Terug thuis ben ik dat soort activiteiten in mijn omgeving beginnen opzoeken. Vooral ook de gespreksgroepen van de VLK, geleid door een psychologe, hebben me geholpen om dieper in te gaan op alles wat Wistik bij mij wakker had gemaakt. Zo ben ik aan de weg naar boven begonnen, aan de klim uit de put.'

Stromen en varen

'Pas op, dat ging niet elke dag even vlot', vertelt Ann er vlug bij. 'Als gevolg van de behandeling kreeg ik schouderklachten. Een therapeut leerde me te ontspannen zodat de energie in mijn lichaam weer vrij kon stromen. Ik had ook last van depressieve buien en ben bij een psychiater langs geweest. Ik nam een tijdje medicijnen. Stilaan heb ik kunnen aanvaarden dat ik mijn werk moest loslaten. Twee jaar geleden ben ik met pensioen gegaan en ik heb zelfs kunnen genieten van het afscheidsfeest dat de school organiseerde. De pijn is weggeëbd. Vorige zomer heb ik mijn ziek zijn afgesloten met een reis naar de Franse Auvergne. Ik heb er een uitgedoofde vulkaan bezocht en ben erin afgedaald. Ik wou opnieuw de put voelen. Ik ben op de grond gaan liggen. Die stilte, leegte en volheid in harmonie… Zalig… Stil, thuisgekomen bij mezelf. Uit die vulkaan heb ik een lavasteen meegebracht, die mijn kanker symboliseert. Nu staat hij hier voor mij, tussen ons in, maar straks zet ik hem weer opzij. Die reis was een ritueel. Nu is er ruimte voor nieuwe dingen. In 2007 heb ik me vooral beeldend creatief geuit. 2008 wordt mijn bewegingsjaar. Het anker lichten en bewegen, stromen en varen. Dat wil ik. Ik ben met ‘start-to-run’ begonnen (een programma om te leren joggen, red.), ga zwemmen en maak ‘s morgens een wandeling om de zonsopgang te zien. Prachtig is dat, hoe het oranje licht uit een soort omhulsel geboren wordt, een vonk van leven die alles opnieuw in beweging zet. Alles wordt nieuw…'

Psychologe Rita Barilla: 'Een nieuw evenwicht vinden'

'Kanker zorgt voor een onomkeerbare breuk in je leven', zegt psychologe Rita Barilla. 'Lichamelijk hou je er soms beperkingen of een blijvende vermoeidheid aan over. Op cognitief vlak kan je problemen hebben met je geheugen of met je concentratie. Of het lukt je niet meer om het tempo van de samenleving te volgen. Op emotioneel vlak confronteert kanker je met je eigen manier van reageren op een levensbedreigende ziekte. Dat alles maakt dat mensen onvermoede dingen bij zichzelf ontdekken, positieve of negatieve. Zo merken sommigen dat ze een enorm doorzettingsvermogen hebben of dat ze erg mondig zijn. Anderen merken net dat ze nauwelijks voor zichzelf durven opkomen. Die nieuwe dingen die mensen bij zichzelf ontdekken, daar moeten ze mee leren omgaan. Het plaatst alles in een ander perspectief. Het zet mensen aan om terug te blikken op hun leven. Wie was ik vroeger? Wie ben ik nu? Kanker doet iets met je zelfbeeld en roept vragen op. Dat begint al vanaf de diagnose en behandeling. Maar daarna vallen de afspraken en de gesprekken met artsen en hulpverleners weg. Dan komen mensen in een vacuüm terecht. Hun vragen zijn er nog steeds, maar er is minder aandacht voor. De omgeving verwacht dat ze de draad opnieuw oppikken, maar zelf zijn ze daar nog niet aan toe. Op dat moment kunnen de herbronningsweken van Wistik, de VLK-gespreksgroepen of de inloophuizen veel betekenen. Er is aandacht voor vragen: hoe kijk ik naar kanker? Hoe ga ik om met alles wat ik heb ervaren? Hoe kijk ik naar de toekomst? Hoe leer ik omgaan met mijn beperkingen? De verhalen van lotgenoten en het aanbod van de begeleiders helpen mensen een nieuw evenwicht te vinden, waarin alles, het negatieve en het positieve, een plek krijgt.'