Manu Keirse: nieuwe kansen na prostaatkanker

Bio

Manu Keirse is klinisch psycholoog, licentiaat in de medico-sociale wetenschappen en doctor in de medische wetenschappen. Hij geeft les aan de faculteit geneeskunde van de K.U.Leuven. Hij is expert in patiëntenbegeleiding, rouwverwerking en palliatieve zorg. In die hoedanigheid publiceerde hij meerdere boeken.

Prostaatkanker

Prostaatkanker is in Vlaanderen de meest voorkomende kanker bij mannen. De gemiddelde leeftijd bij de diagnose is 70 jaar. De meest toegepaste behandelingen van prostaatkanker zijn een operatie (chirurgie), bestraling (radiotherapie) en hormonale therapie. In bepaalde gevallen is afwachten hoe de kanker evolueert eveneens een mogelijkheid.
Bij een man die voor zijn prostaatkanker behandeld wordt, kunnen er erectiestoornissen optreden ten gevolge van de behandeling. Erectiele disfunctie is het onvermogen van de man om een erectie te krijgen (dit noemen we impotentie) of te behouden. Er zijn verschillende behandelingsmogelijkheden voor de erectiestoornissen, zoals het nemen van erectiepillen (bv. Viagra), injecties in de penis of het gebruik van technische hulpmiddelen (bv. vacuümpomp, erectieprothese…).
Meer info over prostaatkanker vindt u in de brochure Meer weten over prostaatkanker. Op www.tegenkanker.be/publicaties kunt u de brochure in pdf-formaat downloaden.

Zelfhulpgroepen
Het kan helpen om over de ziekte te praten met andere prostaatkankerpatiënten, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging of zelfhulpgroep. Op www.tegenkanker.be/zelfhulpgroepen staan alle adressen vermeld.

Prostaatkankerlijn

Sinds december 2007 heeft de VLK een ‘Prostaatkankerlijn’, een telefoon- en e-mailservice voor alle vragen over prostaatkanker. U kunt er (anoniem) terecht voor deskundig advies en een gesprek, voor informatie over psychologische en sociale aspecten van prostaatkanker. Voor erg technische of specifieke vragen kunnen de sociaal werkers van de Prostaatkankerlijn meteen doorverbinden met een prostaatverpleegkundige van wacht.
Bel 078/150.701 op maandag of donderdag van 12 tot 16 uur, of stuur een e-mail wanneer het u past naar prostaatkankerlijn@tegenkanker.be.

Schrijf ons!

Stuur uw reactie op artikels uit Leven naar brievenbus@tegenkanker.be, de lezersrubriek van het tijdschrift. We nemen uw brief mogelijk op in het volgende nummer.

Tekst: Pascal Van Steenbrugge, uit Leven 39, juli 2008

‘Mijn huisarts had me na een bloedonderzoek naar de uroloog doorverwezen. En ook al ken ik de wereld van de gezondheidszorg goed en de uroloog zelfs persoonlijk, toch had ik twee weken later nog steeds geen afspraak gemaakt. Ik was er niet onverschillig onder, maar ik vond het ook niet dringend. Ik had het niet moeilijk bij het plassen, ik had nergens last van. Het was pas toen mijn vrouw bij onze huisarts op bezoek was en deze haar op het hart drukte dat ik best niet meer wachtte, dat ik in gang ben geschoten. ‘t Is te zeggen, hij heeft in het bijzijn van mijn vrouw naar de uroloog gebeld, die antwoordde “Zeg maar aan Manu dat ik hem morgenochtend wil zien”. Daar ben ik toch wel wat van geschrokken.’
‘Veel mensen zeggen “God, dat mij dit nu moet overkomen”. Ik heb altijd geleefd met de houding "Als het zoveel mensen overkomt, waarom mij dan niet?" Ik vroeg dan ook niet wat er aan de hand was, maar of het kwaadaardig kon zijn. Klinisch kon men niets vinden, het kon een gewone ontsteking en dus loos alarm zijn, waardoor ik voor alle zekerheid werd doorgestuurd voor een echografie. De prof zette het echoscherm op, bekeek de zaak, zei “Wacht even” en stormde naar buiten. Dát is geen fijn moment. Even later kwam hij samen met de uroloog terug binnen. Hun blik vertelde me genoeg.’
‘De uitslag moest natuurlijk worden afgewacht, maar het zag er niet goed uit. De dokter zou me bellen zodra hij nieuws had. Hij heeft woord gehouden, al was dat achteraf bekeken een beetje ongelukkig. Hij kon me niet meteen bereiken en dus sprak hij een boodschap in. Ik beluisterde het bericht rijdend op de autosnelweg: “We moeten elkaar dringend zien”. Ik was hem dankbaar dat ik het zo snel wist en ik verwachtte ook geen andere uitslag, maar het blijft een schok om het uiteindelijk te horen.’

Impotent of dood

De uitleg die Manu kreeg, was bevredigend. ‘Theoretisch waren er vier mogelijkheden: een totale verwijdering van de prostaat, bestralingen, chemotherapie of helemaal niks doen. “Maar”, zo zei de professor, “op basis van uw leeftijd laat ik u geen keuze: een totale verwijdering biedt u de maximale overlevingskansen”. De gevolgen zijn zeer ingrijpend. Ik was totaal urine-incontinent maar was daar door kinesitherapeutische training van de bekkenbodemspieren op vier maand van af. Het is ongelooflijk hoe precies zo’n kinesist weet wat je moet trainen.’
‘Wat de erectiestoornissen betreft, heb ik minder geluk gehad. Wanneer men zenuwsparend kan opereren, is de kans groot dat je er geen last van hebt. Maar door een ingreep die ik tien jaar eerder had ondergaan wegens een vergroeiing van de prostaat, werd dat bij mij nogal moeilijk. De chirurg was ervan overtuigd dat hij de zenuw had kunnen sparen, maar dat is volgens mij niet waar. Men zegt wel eens dat erectiestoornissen psychisch kunnen zijn, maar dat is bij mij niet het geval. Het kan een jaar duren voor het terugkomt, maar na twee jaar is nog niks gerecupereerd. Ik zou wel iets in mijn penis kunnen spuiten om zo tot een erectie te komen (zie kader, red.), maar dat kunstmatige, dat is mijn stijl niet. Het is aan mij en aan ons als koppel niet besteed. Impotentie is ingrijpend, maar het alternatief was niet opereren en doodgaan. Zo beleef ik dat althans.’
‘Seksualiteit is voor ons een deel van een relatie die te maken heeft met tederheid, genegenheid, er zijn voor elkaar, van elkaar houden, het samen maken in het leven, je goed voelen bij elkaar. Voor mij staat of valt een relatie niet met de geslachtsdaad. Maar het doet je wel iets dat het gevoel er niet meer is. Geen erectie meer krijgen grijpt in in je leven.
Ik heb wel eens heimwee naar de lust. De opwinding is er niet meer en dat vind ik een gemis. Voor ons beiden. In het begin verwacht je dat het zal terugkomen, maar volgens mij komt het niet terug.’
‘Viagra wil ik wel proberen. Mijn huisarts raadde mij aan eerst te proberen met een kleine dosis, maar dat werkt niet. We zien wel. Het is belangrijk dat er openheid over is. Voor sommige mensen is het seksuele aspect van een relatie het hoofdaspect. Voor ons is het humaan-emotioneel belevingsaspect van een relatie het allerbelangrijkste.’

Nieuwe kansen

‘Lang ben ik niet buiten strijd geweest. Tien dagen na de operatie was ik op het stadhuis in Leuven voor een officiële ontvangst. Dat was wat vroeg, het kostte me moeite. Nog tien dagen later was ik alweer aan het werk, maar ik heb me een jaar verschrikkelijk moe gevoeld. Je lichaam moet recupereren, want ook emotionele verwerking is arbeid. Maar ik heb het gevoel dat ik slechts af en toe met mijn ziekte ben bezig geweest, want ik concentreerde me op mijn werk, op de mensen met wie ik bezig was. Dan merk je dat je inzet voor anderen zodanig zinvol kan zijn in je leven, dat je daarop focust en je aandacht weggaat van datgene wat je zelf bezighoudt. De dag na de diagnose moest ik een lezing geven over ziekte, crisis en kansen. Ik heb toen gesproken zoals ik dat voorheen deed, maar misschien toch wel met wat meer verve. Een dame vroeg achteraf of ik het me kon voorstellen dat ze me zouden vertellen dat ik zelf kanker had. En of ik er dan ook nog zou kunnen over spreken. “Gisterenmorgen heb ik de diagnose gekregen van een zeer agressieve vorm van prostaatkanker”, heb ik geantwoord. Ze zat meteen weer op haar stoel (lacht).’
‘Natuurlijk houdt het je bezig, maar er zitten ook kansen in. Om op een kostbaardere manier dan voorheen naar het leven en naar de werkelijkheid te kijken en om nog meer lief te hebben dan voordien. Maar het is de aard van het beestje om weer even hard te werken als vroeger. Al vraag ik me nu wel geregeld af hoe lang het nog zal kunnen.’

Wegfilteren

‘Toen de dokter samen met mij de diagnose besprak, heb ik veel genoteerd om niks te vergeten. ‘s Avonds thuisgekomen stelde ik vast dat ik tweederde van hetgeen ik had genoteerd, niet had gehoord. De incontinentie, de erectiestoornissen… de meest beangstigende dingen waren weg. Had ik ze niet genoteerd, dan had ik gezworen dat men ze mij nooit had verteld. Ik heb daar ook een verklaring voor. Ik zat bij een topdeskundige, waarom moest ik me zorgen maken? Mijn gedachten waren bij mijn werk, mijn afspraken, mijn vrouw, mijn kinderen. Ik heb nogal een verantwoordelijkheidsgevoel voor mensen. Ik zou het heel erg vinden dat als ik dood zou gaan, ik niet alles zou hebben geregeld om het comfort voor mijn vrouw en mijn kinderen te bevorderen.’