5 januari 2007 - Als het van de vrouwen afhangt wordt de borstkankerscreening een succes

Opiniepeiling toont sterke wil tot deelname bij vrouwen, maar grotere inspanning van huisartsen en gynaecologen is vereist

Vandaag stelt de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) haar "Onderzoeksrapport 2006 - Een kritische kijk op het kankerbeleid" voor. Blikvanger in het rapport is een peiling naar de houding van Vlaamse vrouwen tussen 50 en 69 jaar tegenover het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Het is de eerste keer dat een representatieve groep van Vlaamse vrouwen wordt gevraagd wat ze vinden van het bevolkingsonderzoek. De resultaten van de peiling van TNS Media leiden tot enkele opvallende conclusies over hoe de deelname aan het onderzoek kan worden verhoogd.

Sinds juni 2001 organiseert de Vlaamse overheid een bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar kunnen sindsdien tweejaarlijks een gratis screeningsmammografie laten nemen. Tot nu toe nemen echter veel te weinig vrouwen (35,3%) deel aan het bevolkingsonderzoek.

Om na te gaan hoe de deelname kan worden verhoogd, voerden de VLK en TNS-Media een enquête uit bij Vlaamse vrouwen tussen 50 en 69 jaar en peilden naar hun houding tegenover het onderzoek. Een bemoedigend resultaat is dat erg veel vrouwen het bevolkingsonderzoek kennen (92%) en bereid zijn er aan deel te nemen (70%). Bovendien hebben vrouwen ook een groot vertrouwen in het onderzoek. Ze nemen deel aan het onderzoek omdat ze belang hechten aan het tijdig opsporen van kanker en de zorg voor de eigen gezondheid. De angst voor een negatief resultaat (58%) en voor de straling (46%), de pijn die met het onderzoek gepaard kan gaan (25%) en een zeker schaamtegevoel (17%) zijn dan weer factoren die heel wat vrouwen afschrikken om deel te nemen.

Opmerkelijk is dat de huisarts en de gynaecoloog in het bevolkingsonderzoek een eerder bescheiden rol spelen. Zo kennen vrouwen het onderzoek veeleer via de uitnodigingsbrief van het regionaal screeningscentrum en via mediacampagnes, dan via de huisarts of de gynaecoloog. Bovendien verwijst bijna de helft van de vrouwen die nog niet deelnamen aan het bevolkingsonderzoek naar het advies van de eigen arts of gynaecoloog als reden om niet deel te nemen. Een sterkere betrokkenheid van zowel huisartsen als gynaecologen is noodzakelijk om de deelname aan het onderzoek te laten stijgen tot 75%, de doelstelling van de Vlaamse regering.

Het onderzoeksrapport besteedt ook aandacht aan de problemen van jongvolwassenen met kanker. Een belangrijk knelpunt is de financiële weerslag van sommige kankers. Sommige behandelingen zijn erg duur en door langdurige werkonbekwaamheid loopt het inkomen van de patiënten sterk terug. Sommige jongvolwassenen kunnen dan een beroep doen op hun ouders, maar die langdurige financiële afhankelijkheid valt hen zwaar. En niet iedereen kan bij zijn ouders terecht. Uit het rapport blijkt ook dat voor jongvolwassenen een verdere ontwikkeling van de psychosociale en palliatieve zorg nodig is. Jongvolwassenen met kanker ervaren bovendien heel wat problemen om een hospitalisatie- of schuldsaldoverzekering af te sluiten. Voor de VLK moet de toegang van chronisch zieken tot basisverzekeringen als de hospitalisatieverzekering en de schuldsaldoverzekering gegarandeerd worden, bijvoorbeeld door de oprichting van een gemeenschappelijk waarborgfonds dat gespijsd wordt met solidariteitsbijdragen van verzekeraars en andere verzekerden.

Andere artikels uit het rapport gaan over het kankeronderzoek in Vlaanderen en het overheidsbeleid inzake milieu en kanker. Op de persconferentie blikte de VLK ook terug op het vorige onderzoeksrapport en in welke mate de knelpunten die toen werden vastgesteld, intussen zijn weggewerkt. Het vorige rapport reageerde scherp tegen het feit dat sommige kankerpatiënten onaanvaardbaar hoge kosten hebben voor verzorgingsmateriaal en niet-terugbetaalde medicatie, zoals sommige pijnstillers. De federale regering hield rekening met deze aanklacht. Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Rudy Demotte heeft in zijn begroting voor 2007 verschillende maatregelen voorzien om ernstig zieken beter te beschermen tegen deze uitgaven.

De knelpunten vastgesteld in het Onderzoeksrapport 2006 kunnen alleen opgelost worden als de verschillende overheden in ons land, de artsen, vrouwenorganisaties, mutualiteiten, ziekenhuizen en verzekeringsmaatschappijen hun verantwoordelijkheid opnemen. De VLK hoopt ook dit jaar gehoor te vinden en dringt erop aan dat zij de nodige maatregelen nemen in het belang van de (ex-)kankerpatiënten. Iedereen moet zich inspannen voor een betere kankerpreventie en de realisatie van de psychosociale rechten van de kankerpatiënt, zoals het recht op psychosociale zorg, op steun bij financiële problemen en op een billijke, objectieve en waardige behandeling door de verzekeringsmaatschappijen.

Wivina Demeester
Voorzitter Vlaamse Liga tegen Kanker