5 januari 2006 - Kanker maakt nog steeds arm

Meer lezen

Het volledige jaarrapport en meer achtergrondinformatie

Financiële problemen?

Mensen die door kanker financiële problemen hebben, kunnen terecht op de Vlaamse Kankertelefoon 078/150.151
Meer lezen over financiële steun

Vlaamse Liga tegen Kanker vraagt structurele maatregelen om kankerbehandeling voor iedereen toegankelijk te houden

Vandaag stelt de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) haar jaarrapport 2005 'Een kritische kijk op het kankerbeleid' voor. Met dit jaarrapport wil de VLK een aantal knelpunten in de kankerbehandeling aankaarten en voorstellen tot oplossing aanreiken. Vooral de financiële problemen waarmee kankerpatiënten door hun behandeling geconfronteerd worden, blijven een pijnpunt.

Al in 2000 deed de VLK een onderzoek naar de financiële implicaties voor mensen met kanker. Uit dat onderzoek bleek dat heel wat kankerpatiënten in armoede terechtkomen door hun ziekte. Ondertussen heeft de overheid een aantal initiatieven genomen - zoals de maximumfactuur (MAF) en de zorgverzekering - om de ziektekosten draaglijker te maken. Maar ondanks deze maatregelen, blijven patiënten met financiële problemen kampen. Het gaat dan niet alleen over mensen die voor ze ziek werden al in een precaire financiële situatie verkeerden. Ook mensen die voor hun ziekte geen problemen hadden, krijgen het financieel moeilijk door hun kanker.

Uit de analyse die door de VLK gemaakt werd, blijkt dat vooral de behandelingskosten zwaar doorwegen op het gezinsbudget. Bij gebrek aan alternatieven worden soms nieuwe maar dure kankertherapieën gebruikt vooraleer de terugbetaling geregeld is. In dat geval kan het kostenplaatje voor de patiënt hoog oplopen.

Mensen met kanker krijgen ook vaak geneesmiddelen voorgeschreven waarvoor gewoonweg geen terugbetaling voorzien is. Toch zijn die vaak essentieel voor het levenscomfort van de patiënt. Het gaat dan onder meer over pijnstillers, slaap- en kalmeringsmiddelen. Die vallen onder de zogenaamde D-geneesmiddelen. Die worden sowieso niet terugbetaald en tellen evenmin mee voor de remgeldteller van de maximumfactuur. Kristien kreeg in februari 2004 te horen dat ze eierstokkanker had. Van maart tot en met oktober 2004 betaalde ze in de apotheek 484,43 euro voor D-geneesmiddelen op doktersvoorschrift. Ze had ondertussen haar remgeldplafond van 450 euro bereikt. Dat remgeldplafond bepaalt de financiële draagkracht van een individu of gezin voor medische kosten. Door haar uitgaven voor geneesmiddelen uit categorie D gingen de medische uitgaven van Kristien ver boven haar financiële draagkracht.

Daarnaast brengt elke behandeling allerlei niet-vergoede kosten met zich mee, zoals supplementen voor materiaal en implantaten die ziekenhuizen aanrekenen. Die supplementen verschillen van ziekenhuis tot ziekenhuis. Zo moest Jef, een darmkankerpatiënt, voor de toediening van zijn chemotherapie in het daghospitaal de kosten van de infusiepomp zelf betalen. Voor dertien chemosessies betaalde hij hiervoor 494,34 aan supplementen uit eigen zak. Ook de honorariumsupplementen die artsen vragen kunnen hoog oplopen. Deze ereloonsupplementen komen evenmin in aanmerking voor terugbetaling of voor de remgeldteller van de MAF.

Bovendien krijgen kankerpatiënten niet allemaal met dezelfde kosten te maken. Zo zijn er grote verschillen in kostprijs naargelang men thuis of in het ziekenhuis verblijft. Kankerpatiënten thuis betalen de kosten voor medisch materiaal (zoals verbanden, ontsmettingsstoffen, spuiten en naalden) uit eigen zak. Ook het remgeld voor medicatie ligt voor patiënten die thuis verblijven hoger.

Door de opeenstapeling van al deze medische uitgaven, kan de behandeling uiteindelijk onbetaalbaar worden. Voor de VLK is het onaanvaardbaar dat iemand met kanker zijn behandeling niet kan betalen of door zijn behandeling financiële problemen krijgt. De VLK organiseerde daarom een debat met kankerspecialisten, vertegenwoordigers van de ziekenfondsen en van het Rijksinstituut voor Ziekte en Invaliditeitsverzekering (RIZIV) om naar oplossingen te zoeken. Er werd ook nagedacht over hoe kankerbehandelingen in de toekomst betaalbaar gehouden kunnen worden.

Ondanks de beperkte budgettaire beweegruimte is een uitbreiding van het budget voor de kankerbehandeling onvermijdelijk. Door de vergrijzing neemt het aantal kankergevallen toe. Volgens de huidige statistieken zal een Vlaming op de drie ooit kanker krijgen. Door de wetenschappelijke vooruitgang zijn er steeds meer therapeutische mogelijkheden.

Om de behandelingskosten voor kankerpatiënten binnen de perken te houden, zou er een reglementering moeten komen die het aanrekenen van supplementen door de ziekenhuizen drastisch inperkt en harmoniseert. Er zou ook een registratiesysteem moeten komen om mensen met hoge kosten, door medicatie uit categorie D en door niet-terugbetaald medisch materiaal, te identificeren en financieel te ondersteunen.

Het rationeel voorschrijven van geneesmiddelen betekent zowel voor de patiënt als de ziekteverzekering een besparing. Rationeler voorschrijven kan onder andere door het voorschrijven van bepaalde therapieën te beperken tot de echte kankerspecialisten. Een voorwaarde is dat eindelijk werk gemaakt wordt van de toekenning van de bijzondere beroepstitel in de oncologie.

Naast de financiële problematiek besteedt dit jaarrapport ook aandacht aan andere knelpunten in de zorg voor kankerpatiënten. Patiënten getuigen over de communicatie met de arts en klagen over het gebrek aan ondersteuning bij de keuze van een behandeling. Ook de rol van de huisarts in de kankerpreventie komt aan bod. Het jaarrapport blikt ook terug op de knelpunten van vorig jaar en gaat na wat er ondertussen ten goede is veranderd.

Dr. Vic Anciaux, voorzitter VLK